Đổi ưu đãi lấy tri thức: Cách tiếp cận mới cho công nghiệp phụ trợ Việt Nam Bám sát Nghị quyết 10-NQ/TW, Việt Nam cần chuyển đổi cơ chế ưu đãi FDI sang hướng tập trung nâng cao năng lực sản xuất thực chất cho doanh nghiệp nội địa.
Việc áp dụng Bộ chỉ tiêu phát triển nhà cung ứng (SDS) sẽ biến khối FDI thành “trường học công nghiệp”, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và hình thành hệ sinh thái phụ trợ mạnh mẽ, giúp Việt Nam xây dựng nền công nghiệp tự chủ, hiện đại… Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đặt ra định hướng mang tính chiến lược về việc nâng cao hiệu quả liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với khu vực FDI.
Thông tin chính
Trọng tâm của quá trình này là chuyển giao công nghệ, phát triển nhà cung ứng nội địa và thúc đẩy sự tham gia sâu rộng vào chuỗi giá trị toàn cầu. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Việt Nam cần những cơ chế đủ mạnh để biến ưu đãi đầu tư thành động lực nâng cao năng lực sản xuất thực chất. Trong đó, việc định vị khu vực FDI thành một môi trường đào tạo công nghiệp quy mô lớn cho các doanh nghiệp phụ trợ Việt Nam là một hướng tiếp cận mới mẻ và đầy triển vọng.
ĐIỂM NGHẼN CHÍNH LÀ TRI THỨC CÔNG NGHỆ Tuy nhiên, theo số liệu từ Bộ Công Thương, chỉ khoảng 300 doanh nghiệp Việt Nam hiện tham gia trực tiếp vào mạng lưới cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia, trong đó phần lớn nằm ở các công đoạn có giá trị gia tăng thấp như sản xuất bao bì, ép nhựa, gia công cơ khí đơn giản hoặc các dịch vụ hỗ trợ sản xuất. So với các nước trong khu vực như Thái Lan hay Malaysia, tỷ lệ này của Việt Nam vẫn còn thấp, cho thấy sự phụ thuộc lớn vào nguyên liệu và linh kiện nhập khẩu. Những năm gần đây, hệ thống chính sách hỗ trợ công nghiệp phụ trợ đã được mở rộng đáng kể từ nghiên cứu phát triển, chuyển giao công nghệ đến đào tạo nhân lực và kiểm định chất lượng và nâng cao năng lực doanh nghiệp, nhưng kết quả vẫn chưa đạt như kỳ vọng.
Điểm đáng chú ý
- Trọng tâm của quá trình này là chuyển giao công nghệ, phát triển nhà cung ứng nội địa và thúc đẩy sự tham gia sâu rộng vào chuỗi giá trị toàn cầu.
- Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Việt Nam cần những cơ chế đủ mạnh để biến ưu đãi đầu tư thành động lực nâng cao năng lực sản xuất thực chất.
- Trong đó, việc định vị khu vực FDI thành một môi trường đào tạo công nghiệp quy mô lớn cho các doanh nghiệp phụ trợ Việt Nam là một hướng tiếp cận mới mẻ và đầy triển vọng.
- ĐIỂM NGHẼN CHÍNH LÀ TRI THỨC CÔNG NGHỆ Tuy nhiên, theo số liệu từ Bộ Công Thương, chỉ khoảng 300 doanh nghiệp Việt Nam hiện tham gia trực tiếp vào mạng lưới cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia, trong đó phần lớn nằm ở các công đoạn có giá trị gia tăng thấp như sản xuất bao bì, ép nhựa, gia công cơ khí đơn giản hoặc các dịch vụ hỗ trợ sản xuất.
Bối cảnh
Điều này minh chứng rằng điểm nghẽn không chỉ nằm ở vốn hay thiết bị mà còn ở năng lực sản xuất và tri thức công nghiệp. Đây là những năng lực chỉ có thể được tích lũy thông qua quá trình tham gia trực tiếp vào chuỗi sản xuất của các tập đoàn dẫn đầu thế giới. Vì vậy, thay vì chỉ tập trung hỗ trợ tiếp cận vốn, bài toán chính sách hiện nay là phải chuyển hóa sự hiện diện của khối FDI thành một cơ chế đào tạo công nghiệp thực thụ.
Nếu giải quyết được vấn đề này, các ưu đãi đầu tư sẽ không chỉ mang về vốn hay việc làm, mà còn tạo ra giá trị bền vững là năng lực sản xuất quốc gia. Vì vậy, các mục tiêu nâng cao tỷ lệ nội địa hóa lên 45-50% hay có 1.000 nhà cung ứng Tier 1 không thể chỉ dựa vào các yêu cầu mang tính hành chính mà cần tạo ra các cơ chế khuyến khích đủ mạnh để cả doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp phụ trợ trong nước cùng có động lực tham gia. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy tri thức công nghiệp không thể mua bằng tiền mà phải được tích lũy thông qua quá trình hợp tác sản xuất thực tế.
Tác động với thị trường
Diễn biến này có thể tác động đến cách các đơn vị theo dõi thị trường số nhìn nhận chi phí, năng lực vận hành, hiệu quả bán hàng và mức độ cạnh tranh trong giai đoạn tới.
Theo VnEconomy Thị trường
