Kỳ 2: Từ câu chuyện FDI, cần thay đổi tư duy đối xử doanh nghiệp FDI không phải là mục tiêu của chính sách phát triển, mà là một trong nhiều nguồn lực phục vụ cho mục tiêu nâng cao năng lực nội sinh của nền kinh tế.
Khi các nguồn lực quốc gia ngày càng hữu hạn, mọi chính sách ưu đãi, mọi quyết định phân bổ đất đai, hạ tầng, năng lượng hay dữ liệu đều cần hướng đến giá trị dài hạn mà nền kinh tế nhận được...
Thông tin chính
Tài nguyên phát triển quốc gia hiện đại không chỉ là dầu khí, than đá hay khoáng sản, còn là quỹ đất sạch và không gian công nghiệp; là vị trí logistics, cảng biển, sân bay, hạ tầng kết nối; là điện ổn định, nước, viễn thông, dữ liệu, hạ tầng số; là lao động trẻ, kỹ sư, công nhân lành nghề, chuyên gia quản trị; là ưu đãi thuế, ưu tiên thủ tục, hỗ trợ đào tạo, hỗ trợ tín dụng; là thị trường trên 100 triệu dân; và cả “cửa sổ cơ hội phát triển” - tức cơ hội chính trị, chu kỳ dân số vàng và vị trí địa kinh tế trong thời điểm chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc. Nhóm chuyên gia gồm: Ông Huỳnh Hồ Đại Nghĩa, Khoa Chính sách Công, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP.Hồ Chí Minh; và ông Lâm Xuân Minh, Thành viên Tổ tư vấn kinh tế - xã hội tỉnh Đồng Nai, cho rằng tất cả những nguồn lực ấy đều hữu hạn và phải được phân bổ theo thứ tự ưu tiên chiến lược. Trong khi đó, doanh nghiệp Việt phải phát triển trong môi trường vốn đắt, mặt bằng khó, tiêu chuẩn cao nhưng hỗ trợ yếu, thì mô hình đó sớm muộn cũng đẩy nền kinh tế vào thế bất lợi.
Việc sử dụng tất cả tài nguyên để đổi lấy một dự án chủ yếu lắp ráp, sử dụng ít nhà cung ứng Việt, ít đào tạo công nghệ cho người Việt và không để lại năng lực sản xuất sâu trong nước không còn là “thu hút đầu tư” theo nghĩa chiến lược nữa. Đó là bán rẻ thời gian phát triển, nguồn lực nội tại để đổi lấy chỉ tiêu tăng trưởng. Do đó, đã đến lúc chúng ta phải làm rõ : những dự án FDI hiện hữu lấy gì của Việt Nam và để lại gì cho Việt Nam?
Điểm đáng chú ý
- Tài nguyên phát triển quốc gia hiện đại không chỉ là dầu khí, than đá hay khoáng sản, còn là quỹ đất sạch và không gian công nghiệp; là vị trí logistics, cảng biển, sân bay, hạ tầng kết nối; là điện ổn định, nước, viễn thông, dữ liệu, hạ tầng số; là lao động trẻ, kỹ sư, công nhân lành nghề, chuyên gia quản trị; là ưu đãi thuế, ưu tiên thủ tục, hỗ trợ đào tạo, hỗ trợ tín dụng; là thị trường trên 100 triệu dân; và cả “cửa sổ cơ hội phát triển” - tức cơ hội chính trị, chu kỳ dân số vàng và vị trí địa kinh tế trong thời điểm chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc.
- Nhóm chuyên gia gồm: Ông Huỳnh Hồ Đại Nghĩa, Khoa Chính sách Công, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP.Hồ Chí Minh; và ông Lâm Xuân Minh, Thành viên Tổ tư vấn kinh tế - xã hội tỉnh Đồng Nai, cho rằng tất cả những nguồn lực ấy đều hữu hạn và phải được phân bổ theo thứ tự ưu tiên chiến lược.
- Trong khi đó, doanh nghiệp Việt phải phát triển trong môi trường vốn đắt, mặt bằng khó, tiêu chuẩn cao nhưng hỗ trợ yếu, thì mô hình đó sớm muộn cũng đẩy nền kinh tế vào thế bất lợi.
- Việc sử dụng tất cả tài nguyên để đổi lấy một dự án chủ yếu lắp ráp, sử dụng ít nhà cung ứng Việt, ít đào tạo công nghệ cho người Việt và không để lại năng lực sản xuất sâu trong nước không còn là “thu hút đầu tư” theo nghĩa chiến lược nữa.
Bối cảnh
Ở một tầng sâu hơn, hai chuyên gia cho rằng câu chuyện quá lệ thuộc FDI bản chất là tư duy đối xử doanh nghiệp. Trong nhiều năm, chúng ta đã vô thức duy trì hai lăng kính khác nhau. Với doanh nghiệp nước ngoài, ngôn ngữ thường sử dụng là “thu hút”, “hỗ trợ”, “tháo gỡ”, “trải thảm”, “cải thiện môi trường đầu tư”.
Với doanh nghiệp trong nước, ngôn ngữ lại thường là “quản lý”, “kiểm tra”, “tuân thủ”, “điều kiện”, “kiểm soát rủi ro”. Trong khi doanh nghiệp FDI được coi là nguồn lực phải kéo vào, thì doanh nghiệp nội bị nhìn như đối tượng phải quản chặt. Kết quả là doanh nghiệp ngoại thường được hưởng sự chủ động tiếp cận ưu đãi, còn doanh nghiệp Việt phải mất nhiều thời gian hơn để chứng minh mình xứng đáng được hỗ trợ.
Tác động với thị trường
Diễn biến này có thể tác động đến cách các đơn vị theo dõi thị trường số nhìn nhận chi phí, năng lực vận hành, hiệu quả bán hàng và mức độ cạnh tranh trong giai đoạn tới.
Theo VnEconomy Thị trường
