Khoa học, công nghệ phải giúp Việt Nam làm chủ không gian phát triển biển Đã đến lúc chuyển từ nghiên cứu về biển sang làm chủ tri thức về biển, từ khai thác dữ liệu biển sang làm chủ dữ liệu biển, từ tiếp nhận và ứng dụng công nghệ sang từng bước làm chủ và phát triển công nghệ biển...
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh tinh thần tại hội thảo “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong triển khai Nghị quyết số 20-NQ/TW về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh” do Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổ chức ngày 21/8.
Thông tin chính
Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng cho biết nếu trước đây khoa học và công nghệ chủ yếu được nhìn nhận là công cụ hỗ trợ cho từng ngành, từng lĩnh vực kinh tế biển, thì trong giai đoạn mới, yêu cầu đặt ra cao hơn nhiều: khoa học và công nghệ phải trở thành nền tảng của quản trị tổng hợp, thống nhất không gian biển quốc gia; nền tảng để phát triển kinh tế biển xanh, hiện đại, số và bền vững; đồng thời góp phần bảo vệ môi trường, bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao vị thế của Việt Nam trong quản trị biển, đại dương khu vực và quốc tế. Nói cách khác, không gian biển phải trở thành một không gian phát triển dựa trên tri thức và công nghệ. Bộ trưởng Vũ Hải Quân đặt vấn đề: "Điều chúng ta cần bàn là một câu hỏi lớn hơn, ngành khoa học và công nghệ phải làm gì để Việt Nam chuyển từ vị thế có biển, khai thác biển sang từng bước làm chủ tri thức, dữ liệu, công nghệ và không gian phát triển biển?".
Để trả lời câu hỏi đó, Bộ trưởng cho rằng trong giai đoạn 2026–2030, ngành khoa học và công nghệ cần tập trung vào một số định hướng lớn sau đây. Thứ nhất, phải hình thành năng lực nghiên cứu biển mạnh, có trọng tâm và có khả năng dẫn dắt. Chỉ tiêu hình thành từ 2–3 tổ chức nghiên cứu về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo biển đạt trình độ các nước dẫn đầu ASEAN không nên được nhìn đơn thuần là một chỉ tiêu về số lượng tổ chức.
Điểm đáng chú ý
- Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng cho biết nếu trước đây khoa học và công nghệ chủ yếu được nhìn nhận là công cụ hỗ trợ cho từng ngành, từng lĩnh vực kinh tế biển, thì trong giai đoạn mới, yêu cầu đặt ra cao hơn nhiều: khoa học và công nghệ phải trở thành nền tảng của quản trị tổng hợp, thống nhất không gian biển quốc gia; nền tảng để phát triển kinh tế biển xanh, hiện đại, số và bền vững; đồng thời góp phần bảo vệ môi trường, bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao vị thế của Việt Nam trong quản trị biển, đại dương khu vực và quốc tế.
- Nói cách khác, không gian biển phải trở thành một không gian phát triển dựa trên tri thức và công nghệ.
- Bộ trưởng Vũ Hải Quân đặt vấn đề: "Điều chúng ta cần bàn là một câu hỏi lớn hơn, ngành khoa học và công nghệ phải làm gì để Việt Nam chuyển từ vị thế có biển, khai thác biển sang từng bước làm chủ tri thức, dữ liệu, công nghệ và không gian phát triển biển?".
- Để trả lời câu hỏi đó, Bộ trưởng cho rằng trong giai đoạn 2026–2030, ngành khoa học và công nghệ cần tập trung vào một số định hướng lớn sau đây.
Bối cảnh
Tổ chức nghiên cứu mạnh phải trở thành hạt nhân của hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo biển, chứ không phải chỉ là một đơn vị thực hiện thêm các nhiệm vụ nghiên cứu. Thứ hai, phải coi dữ liệu biển là một loại hạ tầng chiến lược của quốc gia. Quản trị biển hiện đại trước hết phải dựa trên dữ liệu và bằng chứng khoa học.
Cần xây dựng được hệ thống dữ liệu biển có tính thống nhất, liên thông, cập nhật và an toàn; kết nối dữ liệu điều tra cơ bản, dữ liệu quan trắc, dữ liệu môi trường, tài nguyên, hạ tầng và các hoạt động kinh tế - xã hội trên biển; phát triển bản đồ số biển và đại dương, các công cụ mô hình hóa, dự báo và trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ quản lý, quy hoạch, cảnh báo và ra quyết định. Đồng thời, phải giải quyết tốt bài toán chuẩn hóa, tích hợp, chia sẻ, phân quyền khai thác và bảo đảm an ninh, an toàn, chủ quyền dữ liệu. Nếu không có dữ liệu đủ tốt, chúng ta cũng khó có thể làm chủ các công nghệ biển thế hệ mới".
Theo VnEconomy Kinh tế số
